Evlat Edinme Davası ve Şartları Nelerdir?

Evlat Edinme Davası Nasıl Açılır? Her çocuk evlat edinilebilir mi?

0 4

Evlat Edinme Davası ve Şartları Nelerdir? Evlat edinme ile ilgili hükümler, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile düzenlenmiştir. Eşlerin birlikte evlat edinmesi, tek başına evlat edinme ve eşlerden birinin diğer eşin çocuğunu evlat edinmesi ayrı ayrı şartlara bağlanmış olduğu gibi bir küçüğün evlat edinilmesi ile ergin bir kişinin evlat edinmesi için de farklı koşullar bulunmaktadır.

Bu nedenle evlat edinme şartları ve usulünü ayı ayrı başlıklar halinde inceleyeceğiz. Ancak küçüğün evlat edinilmesi söz konusu ise Türk Medeni Kanunu madde305 tüm durumlar için geçerli iki adet genel koşul düzenlemiştir.  Ayıca küçüğün yaşı, rızası ve ana-babanın rızası ile ilgili TMK 308’de düzenlenen koşullar mevcuttur. Bunlar;

  1. Evlat edinilen küçüğün evlât edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması,
  2. Evlat edinmenin her şekilde küçük çocuğun yararına bulunması ve evlat edinenin öteki çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde etkilenmemesi de gerekir.
  3. Evlât edinilenin, evlât edinenden en az onsekiz yaş küçük olması, ( TMK 308 )
  4. Evlat edilenin ayırt etme gücüne sahipse, evlat edinilmede rızasının bulunması, ( TMK 308 )
  5. Evlat edinilen küçük vesayet altındaysa, vesayet makamının izninin bulunması. ( TMK 308 )
  6. Evlat edinilen küçüğün ana-babasının rızasının bulunması. ( TMk 309 )
    İş bu genel koşullarla kanun, evlat edinilmek istenen küçüğün sağlığını, sosyo-ekonomik durumunu yani özetle geleceğini garanti altına almayı hedeflerken, evlat edinecek kişinin diğer çocuklarının yararını da göz önüne almış, onların temel haklarının zedelenmesi riskinin de önüne geçmek istemiştir. 1 yıl bakma ve eğitme koşulu, özellikle koruyucu aile olanlar için anlamlıdır.

Küçüklerin Evlat Edinilmesi

a- Birlikte Evlat Edinme

TMK 305’e göre, eşler ancak birlikte evlat edinebilirler. Ayrıca evli olmayanların birlikte evlat edinmelerine kanun maalesef izin vermemiştir. Bunun anlamı şudur ki; evliyseniz tek başına evlat edinemezsiniz ( bu kuralın istisnaları mevcuttur, onları aşağıda ele alacağız) , ancak evli değilseniz de başka biriyle birlikte evlat edinemezsiniz. Tek başına evlat edinebilirsiniz.
Birlikte evlat edinmenin koşulları şunlardır;

  • Eşlerin en az 5  yıldır evli olmaları veya
  • Otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir.

Yani evliyseniz ve eşinizle birlikte evlat edinmek istiyorsanız ikiniz de ayrı ayrı otuz yaşınızı doldurmuş olmalısınız. Doldurmadıysanız, beş yıldan beridir evli olmalısınız. Kanun ya evliliğiniz ya da siz belli olgunluğa erişmiş olmalısınız diyor. Aksi mümkün değil.

Evlat Edinme Davası ve Şartları Nelerdir?
Evlat Edinme Davası ve Şartları Nelerdir?

b- Eşlerden Birinin Diğerinin Çocuğunu Evlat Edinmesi

TMK eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinmesi konusunu da birlikte evlat edinmeyi düzenlediği maddede düzenlemiştir. Bu düzenlemeye göre eşinin çocuğunu evlat edinmek isteyen bir kişi;

  • En az iki yıldır evli olmalı veya,
  • En az otuz yaşını doldurmuş olmalı.

Her ne kadar aşağıda açıklayacak olsam da, burada şu hususu da açıklamak isterim; TMK 309 gereği küçüğün evlat edinilebilmesi anasının ve babasının rızasına bağlıdır. Bu nedenle eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinebilmesi için biyolojik ana ve babanın da rızası gerekecek, yukarıdaki şartların varlığı yeterli olmayacaktır. TMK 311. Maddesine  göre anne-babanın kim olduğu yada uzun süreden beri nerede ikamet ettiği bilinmiyorsa yahut ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun ise yahut küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa bu rıza aranmayacakır. Özellikle özen yükümlülüğü hususu yargılamayı gerektiren bir husustur. Özen yükümlülüğü yerine getirilmediğine mahkeme kanaat getirmelidir.

c- Tek Başına Evlat Edinme

TMK 307 gereği evli olmayan kişi 30 yaşını doldurmuşsa, tek başına evlat edinebilir.
Evli olup da tek başına evlat edinmeyi mümkün kılan istisnai bir hüküm, bu maddenin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Bu Bu hüküm ile; 30 yaşını geçmiş olan eş, öteki eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunluğu yada iki yılı aşkın süreden beri nerede bulunduğunun bilinmemesi ya da mahkeme Kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması yüzünden beraber evlât edinmesinin mümkün olmadığını kanıtlama etmesi hâlinde, tek başına evlât edinebilir. Tek başına evlat edinmek isteyen eş bu durumlardan birinin varlığını ispatlarsa tek başına evlat edinebilir.

Küçüğün Ana Babasının Rızası

TMK 309’a göre; küçüğün evlat edinilebilmesi için ana-babasının rızası gerekmektedir. Rıza, küçüğün veya ana ve babasının oturdukları yer mahkemesinde sözlü veya yazılı olarak açıklanaarak tutanağa geçirilir. Yani rıza beyanının mahkeme nezdinde verilmesi gerekmektedir. Verilen rıza, evlât edinenlerin adları belirtilmemiş veya evlât edinenler henüz belirlenmemiş olsa dahi geçerlidir. Yani çocuklarını bakım ve gözetimi için kuruma bırakan anne ve babalar, çocuklarının evlat edinilmesine rıza gösteriyorlarsa, bu rıza mahkeme nezdinde alınır. Rıza verilirken çocuğu kimin evlat edineceği veya evlat edinilip edilmeyeceği belli olmasa bile rıza geçerli olacaktır.

Pek çok anne-baba çocuklarını kuruma bırakırken, şartları düzeldiğinde geri alacaklarını düşündükleri için bu rızayı vermezler. Dolayısıyla anne-babanın rızası olmadığı için bu çocukların evlat edinilmesi de mümkün olmamaktadır. Koruyucu aileler de, bu düzenleme sebebiyle koruyucu aile oldukları çocukların tüm bakımı ve eğitimini üstlenmiş ve uzun yıllar çocukla aile ilişkisi kurmuş olsalar bile evlat edinme işlemini gerçekleştirememektedirler. Bir gün geri alırım düşüncesiyle evlat edinme rızasını vermemiş anne-babaların ise çok çok azı geri dönüp çocuklarını kurumdan geri almaktadırlar. Bu durum koruyucu aileler için pratikte aslında bir sorun yaratmamakla birlikte, benim kanaatime göre yine de rıza şartını getiren düzenleme, tekrar ele alınmaya ihtiyaç duymaktadır.

Rızanın Zamanı( TMK 310 )

Rıza, en küçük çocuğun doğumu üzerinden 42 gün (6 hafta) geçmeden önce verilemez. Rıza, tutanağa yazılma tarihinden başlayarak 42 gün ( altı hafta ) içinde aynı usül ile geri alınabilir. Geri almadan sonra yeniden verilen rıza kesindir.

Rızanın Aranmadığı Haller ( TMK 311 )

Ana veya babanın,

  • Kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa veya ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunuyorsa,
  • Küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa.

Rızanın Aranmaması Kararında Usul ( TMK 312 )

Rızanın aranmamasında karar hususunda kanun, ikili bir ayrıma gitmiştir. Buna göre;
Evlat edinilen küçük evlat edinilmesi amacıyla bir kuruma yerleştirilir ve ana babadan birinin rızası eksik olursa, evlat edinenin veya evlat edinmede aracı kurumun talebi üzerine, kural olarak kuruma yerleştirilmeden önce, onun oturduğu yer mahkemesi bu rızanın aranıp aranmamasına karar verir.

Evlat Edinmenin Sonuçları ( TMK 314 )

Evlat edinme işlemi tamamlandıktan sonra oluşan sonuçlar yani hükümler şunlardır;

  • Babaya ve anneye ait olan haklar ve yükümlülükler evlat edinene geçer.
  • Evlatlık, evlat edinenin de mirasçısı olur.
  • Evlâtlık küçük ise evlât edinenin soyadını alır. Evlât edinen isterse çocuğa yeni bir ad verebilir.
  • Ergin olan evlâtlık, evlât edinilme esnasında dilerse evlât edinenin soyadını alabilir.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku